Strona główna Rodzice Zasiłek macierzyński dla prowadzących działalność gospodarczą

Zasiłek macierzyński dla prowadzących działalność gospodarczą

8 5827
Zasiłek Macierzyński

Mamy prowadzące działalność gospodarczą i niepozostające w stosunku pracy często zadają sobie pytania, jakie uprawnienia z tytułu macierzyństwa im przysługują, w jakiej wysokości, jakie warunki należy spełnić oraz jakie dokumenty należy złożyć w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, by uzyskać zasiłek macierzyński. W poniższym artykule zostały przedstawione podstawowe kwestie związane z zasiłkiem macierzyńskim dla prowadzących działalność gospodarczą.

Zasiłek macierzyński – podstawowe informacje

Przedsiębiorcom, czyli osobom fizycznym  prowadzącym pozarolniczą działalność gospodarczą, nie przysługuje formalny urlop macierzyński; jednakże mogą oni uzyskać zasiłek macierzyński, pod warunkiem opłacania składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Okres pobierania zasiłku macierzyńskiego oraz sposób obliczania jego wysokości są wówczas – co do zasady –  takie same, jak dla osób zatrudnionych na umowę o pracę. Istotnym jednak jest to, że przedsiębiorca nie ma obowiązku zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej w okresie pobierania świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu macierzyństwa. Tym samym nie ma żadnych ograniczeń w równoczesnym, dalszym prowadzeniu działalności gospodarczej bez utraty prawa do zasiłku, w szczególności nie istnieją żadne limity kwotowe co do wysokości wystawianych przez przedsiębiorcę faktur czy rachunków.

Komu przysługuje zasiłek macierzyński?


Od dnia 17.06.2013 r. zaczęły obowiązywać znowelizowane przepisy dotyczące zasiłków macierzyńskich. Prawo do zasiłku macierzyńskiego przysługuje tylko temu przedsiębiorcy, który podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, czyli – innymi słowy – opłaca składkę chorobową.  Uwaga:  w odróżnieniu od konieczności nieprzerwanego opłacania przez przedsiębiorcę co najmniej przez 90 dni składek na ubezpieczenie chorobowe w celu uzyskania świadczeń na wypadek choroby (czyli podlegania nieprzerwanemu okresowi ubezpieczenia chorobowego), taki obowiązek nie istnieje w przypadku zasiłku macierzyńskiego (brak tzw. ustawowego okresu wyczekiwania). Wystarczające jest terminowe opłacenie tylko jednej składki, by uzyskać stosowne świadczenie z ZUS na wypadek macierzyństwa. Zasiłek macierzyński przysługuje bowiem od pierwszego dnia podlegania ubezpieczeniu chorobowemu.

Świadczenie to przysługuje przede wszystkim kobiecie (matce) – przedsiębiorcy, która urodziła dziecko ( z zastrzeżeniem, iż ojciec dziecka może przejąć od matki część takiego „urlopu”, a – co za tym idzie – także i zasiłku). Ponadto ze świadczenia tego mogą skorzystać również niektórzy przedsiębiorcy, którzy przyjęli dziecko na wychowanie (w tym przypadku muszą zaistnieć jeszcze dodatkowe przesłanki określone we właściwych przepisach).

Zasiłek macierzyński dla przedsiębiorcy a opłacanie składek ZUS

Przedsiębiorca w trakcie pobierania zasiłku macierzyńskiego nie musi opłacać składek na ubezpieczenie społeczne; płatnikiem tych składek jest w tym okresie ZUS. Natomiast na przedsiębiorcy ciąży jedynie obowiązek opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne (jest to tzw. drugi tytuł ubezpieczenia zdrowotnego).


Za jakie okresy przysługuje zasiłek macierzyński dla przedsiębiorcy?

Długość zasiłku macierzyńskiego dla przedsiębiorcy uzależniona jest od różnego rodzaju urlopów uregulowanych w przepisach kodeksu pracy.  Nowelizacją kodeksu pracy, która zaczęła obowiązywać od dnia 17.06.2013 r., wprowadzono nowe regulacje w tym zakresie. Poniżej znajduje się krótkie omówienie powyższych zmian.

Przede wszystkim wydłużono całkowity możliwy okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami całkowity, maksymalny czas pobierania zasiłku macierzyńskiego wynosi 52 tygodnie (przy urodzeniu lub przyjęciu na wychowanie jednego dziecka). W przypadku urodzenia przy jednym porodzie większej liczby dzieci lub jednoczesnego przyjęcia na wychowanie większej liczby dzieci okresy te podlegają odpowiedniemu wydłużeniu. Na okres zasiłkowy składają się okresy odpowiadające następującym rodzajom urlopów:     

I.

a)     urlopowi macierzyńskiemu, którego podstawowy wymiar w przypadku urodzenia przy jednym porodzie jednego dziecka – wynosi 20 tygodni (przy urodzeniu dwojga lub więcej dzieci w trakcie jednego porodu, kobieta ma prawo do dłuższego urlopu, i tak: w przypadku urodzenia dwojga dzieci przysługuje 31 tygodni urlopu,  trojga –  33 tygodnie, czworga – 35 tygodni, pięciorga i więcej – 37 tygodni),

lub

b) urlopowi na prawach urlopu macierzyńskiego, którego podstawowy wymiar w przypadku przyjęcia jednego dziecka na wychowanie – wynosi 20 tygodni (przy jednoczesnym przyjęciu  dwojga lub więcej dzieci na wychowanie, kobieta ma prawo do dłuższego urlopu, i tak: w przypadku przyjęcia jednocześnie dwojga dzieci przysługuje 31 tygodni urlopu,  trojga 33 tygodnie, czworga – 35 tygodni, pięciorga i więcej – 37 tygodni);

II.

a) dodatkowemu urlopowi macierzyńskiemu –  udzielanemu na wniosek osoby przebywającej na urlopie podstawowym – jego wymiar wynosi  6 tygodni (z tytułu urodzenia jednego dziecka) lub 8 tygodni (z tytułu urodzenia przy jednym porodzie więcej niż jednego dziecka),

lub

b) dodatkowemu urlopowi na prawach urlopu macierzyńskiego –  udzielanemu na wniosek osoby przebywającej na urlopie podstawowym – jego wymiar wynosi  6 tygodni (z tytułu przyjęcia na wychowanie jednego dziecka) lub 8 tygodni (z tytułu przyjęcia na wychowanie więcej niż jednego dziecka),

III.

urlopowi rodzicielskiemu – dodatkowemu urlopowi na prawach urlopu macierzyńskiego,  którego wymiar wynosi 26 tygodni (niezależnie od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie lub przyjętych jednocześnie na wychowanie).

Co do zasady, urlopy te przysługują kobietom, ale w praktyce nie tylko. Warto podkreślić, iż kobieta jest zobowiązana do wykorzystania 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, natomiast pozostałą część ma prawo przekazać ojcu dziecka (maksymalnie 38 tygodni). W razie śmierci matki czy porzucenia przez nią dziecka prawo do pozostałej części urlopu przechodzi na ojca dziecka, z zastrzeżeniem, iż ojciec dziecka również opłacał składki na ubezpieczenie chorobowe.

Należy też zaznaczyć, że nie więcej niż 6 tygodni pobierania zasiłku macierzyńskiego może przypadać przed przewidywaną datą porodu. W takim przypadku po porodzie przysługuje zasiłek macierzyński nie wykorzystany przed porodem, aż do wykorzystania przysługującego pełnego wymiaru.

Warto także wskazać, iż niezależnie od decyzji matki dziecka co do okresu przebywania na urlopie macierzyńskim czy na innych urlopach na jego prawach, ojcu dziecka przysługuje tzw. urlop ojcowski w wymiarze 14 dni. W tym czasie również ma on prawo pobierać zasiłek macierzyński, o ile opłacał składkę na ubezpieczenie chorobowe. Urlop ten należy wykorzystać do czasu ukończenia przez dziecko 12 miesięcy życia.

Wysokość zasiłku macierzyńskiego dla przedsiębiorcy

Po rozszerzeniu katalogu urlopów z tytułu macierzyństwa o urlop rodzicielski, ustawodawca zróżnicował wysokość wypłacanego zasiłku macierzyńskiego. O ile na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów miesięczny zasiłek macierzyński wypłacany był wyłącznie w wysokości 100% podstawy wymiaru świadczenia, to od dnia 17.06.2013 r.,  wynosi on odpowiednio:

a)      100% podstawy wymiaru zasiłku – za okres ustalony przepisami kodeksu pracy jako okres:

– urlopu macierzyńskiego,

– dodatkowego urlopu macierzyńskiego,

– urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego,

– dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego,

– urlopu ojcowskiego,

b)  60% podstawy wymiaru zasiłku – za okres ustalony przepisami kodeksu pracy jako okres urlopu rodzicielskiego

lub też

  • 80% podstawy wymiaru zasiłku – za cały okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz urlopu rodzicielskiego.

Ta jednolita, 80-procentowa wysokość świadczenia przewidziana jest jednak wyłącznie w określonych przepisami, tj. gdy:

– matka – przedsiębiorca wniosek o wypłatę zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi dodatkowego urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze oraz za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze złożyła w terminie (tj. 14 dni od dnia porodu) i  na zasadach określonych w art. 1791 kodeksu pracy;

– ojciec – przedsiębiorca wniosek o wypłatę zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze oraz za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze złożył w terminie i na zasadach określonych w art. 1824 kodeksu pracy.

Podstawa wymiaru składki na potrzeby zasiłku macierzyńskiego dla przedsiębiorcy

Podstawa wymiaru zasiłku macierzyńskiego przysługującego przedsiębiorcy stanowi przeciętny miesięczny przychód, od którego opłacana jest składka na ubezpieczenie chorobowe za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających powstanie niezdolności do pracy, a gdy niezdolność do pracy powstała przed upływem tego okresu, za pełne kalendarzowe miesiące ubezpieczenia, po odliczeniu kwoty odpowiadającej 13,71% podstawy wymiaru składek na to ubezpieczenie

Dokumenty konieczne do złożenia w ZUS celem uzyskania zasiłku macierzyńskiego

– pisemny wniosek o wypłatę zasiłku macierzyńskiego;

– zaświadczenie płatnika składek, czyli w praktyce matki – przedsiębiorcy na druku ZUS Z-3b;

– skrócony odpis aktu urodzenia dziecka – za okres pobierania zasiłku od dnia porodu.

– zaświadczenie o przewidywanej dacie porodu – za okres pobierania zasiłku przed porodem.

KOMENTARZE: 8

  1. Dzień dobry.
    Co zrobić w przypadku gdy mamą dwójki dzieci (przysposobionych) jest osoba prowadząca działalność gospodarczą a ojciec jest zatrudniony „na etacie” (służby mundurowe) i zachodzi potrzeba przejęcia po 14 tygodniach urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego przez ojca?
    Obecnie mama pobiera zasiłek macierzyński ponieważ urlop w sam w sobie jej nie przysługuje.
    Wg miłej pani w ZUS nie ma możliwości aby ojciec przejął urlop ponieważ mama nie jest na urlopie więc nie ma co przejmować…
    Nie jesteśmy specjalistami w interpretacji prawa ale wg nas nie powinno być różnicy kto jak jest zatrudniony.
    Proszę o odpowiedź.

  2. Pracownica ZUS ma w tym przypadku rację. Warunkiem kontynuowania przez tatę
    urlopu na prawach urlopu macierzyńskiego jest wcześniejsze korzystanie z takiego urlopu przez mamę będącą pracownicą. Jeśli mama dziecka nie ma prawa do takiego urlopu, a tylko do zasiłku, to tata dziecka nie będzie mógł kontynuować tego urlopu.
    Warto jednak podkreślić, że w takiej sytuacji mamie przysługuje prawo do zasiłku również za okres odpowiadający okresom pozostałego urlopu na prawach urlopu macierzyńskiego, urlopu na prawach dodatkowego urlopu macierzyńskiego oraz urlopu na prawach urlopu rodzicielskiego.

    • Nieprawda. Pracownica ZUS wprowadziła Państwa w błąd. Matka składa w ZUS oświadczenie o rezygnacji z pozostałej części zasiłku macierzyńskiego na rzecz zatrudnionego ojca. Nie ma w tym zakresie żadnych nierówności w traktowaniu. Sama miałam taki przypadek. Wówczas ZUS przestaje wypłacać zasiłek od dnia przejęcia przez ojca pozostałej części urlopu macierzyńskiego.

      • AF mam wielką prosbę , czy mogłabyś mi podać więcej szczegółów. Właśnie jestem w takiej sytuacji i wszędzie w ZUS mówią ,ze nie mogę przejść.
        Z góry dziękuję i pozdrawiam

  3. Czyli rodzice będący obydwoje pracownikami są w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku np. do nas a ponoć miało być „równo”. :(
    A znowu ktoś podzielił rodziny na „te” i „tamte”…

  4. A ja mam inne pytanie, otóż kiedy należy złożyc taki wniosek do ZUS jeśli chce się skorzystać z wcześniejszego urlopu? Ja mam termin na pierwsze dni lipca a chciałabym juz od 1 czerwca iść na urlop. Kiedy powinnam dostarczyć dokumenty do ZUS? I w jakim terminie od złożenia tych dokumentów ZUS wypłaca zasiłek? Coś mi się obiło o uszy o 30 dniach od opłacenia składki za ostatni miesiąc przed rozpoczęciem urlopu (czyli w moim przypadku będzie to 30 dni od wpłynięcia składki za maj?)

    Z góry dziękuję za odpowiedź, jeśli ktokowiek posiada takie informacje :)

  5. Chciałabym powrócić do pytania o przejęcie opieki nad dzieckiem a co za tym idzie prawa do świadczenia w przypadku kiedy ojciec jest zatrudniony na umowę o prace a matka dziecka jest na macierzyńskim z tytułu prowadzenia własnej działalności. Czy w takim przypadku ojciec dziecka moze czy nie moze przejąć urlop/zasiłek rodziecielski kiedy matka zdeklarowala sie na 80% wypłaty świadczenia przez cały rok, ale chce powrócić do prowadzenia działaności gospodarczej na rzecz uzyskania urlopu rodziecielskiego z tytułu zatrudnienia ojca? bede bardzo wdzięczna za odpowiedz!

Dodaj komentarz