Strona główna Małe dziecko Moje czy Twoje? – zarząd majątkiem dziecka

Moje czy Twoje? – zarząd majątkiem dziecka

Moje czy Twoje? - zarząd majątkiem dziecka

Rodzice zobowiązani są sprawować zarząd majątkiem dziecka, które pozostaje pod ich władzą rodzicielską. Obowiązek powinni wypełniać starannie, uwzględniając interes małoletniego. Czy mają swobodę w podejmowaniu decyzji, jakie mają ograniczenia? Czy zarząd majątkiem dziecka może podlegać kontroli Sądu?  

Zarząd majątkiem dziecka, czyli?

Przyjmuje się powszechnie, że zarząd oznacza wszelkie czynności faktyczne, prawne i procesowe dotyczące poszczególnych składników majątku dziecka. Co do zasady to rodzice decydują więc o lokowaniu środków pieniężnych pociechy na rachunku bankowym, wynajęciu lokalu należącego do dziecka, zaciągnięciu kredytu na potrzeby małoletniego czy też zawieraniu innych umów dotyczących przedmiotów składających się na ten majątek. To również rodzice podejmują w imieniu dziecka czynności w postępowaniach sądowych i administracyjnych, tj. wytaczają powództwa czy też wnoszą odwołanie od decyzji administracyjnej w sprawach dotyczących majątku małoletniego.

Wyłączenie spod zarządu, czyli kiedy decyduje dziecko, nie rodzic?

Zarząd nie obejmuje zarobku dziecka ani przedmiotów oddanych mu do swobodnego użytku, którymi małoletni może rozporządzać samodzielnie. W tym zakresie nadzór rodziców ma charakter wyłącznie pośredni, jest bowiem realizowany w ramach ogólnej pieczy nad dzieckiem, która pozwala mieć pewną kontrolę nad jego postępowaniem.

Majątek z testamentu lub darowizny

Może się również zdarzyć, iż wyłączone spod zarządu będą przedmioty przypadające dziecku na podstawie darowizny lub testamentu. Stanie się tak, jeśli darczyńca lub spadkodawca zamieści odpowiednie zastrzeżenie w umowie darowizny bądź testamencie. Wówczas pieczę nad tą częścią majątku sprawował będzie zarządca wskazany przez darczyńcę lub testatora, a w razie braku takiego wskazania  – kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy.

Pamiętaj! Powierzenie pieczy nad dzieckiem jednemu z rodziców (np. w wyroku rozwodowym) stanowi sposób ograniczenia władzy rodzicielskiej, nie powoduje jednak ustania zarządu majątkiem małoletniego po stronie rodzica niewykonującego tej pieczy, chyba że zostało to wyraźnie stwierdzone w wyroku.

Zgoda sądu opiekuńczego na zarządzanie majątkiem dziecka

Najistotniejsze ograniczenie rodziców w sprawowanym przez nich zarządzie majątkiem dziecka wprowadza art. 103 §3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z tą regulacją rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko.

Przekroczenie zakresu zwykłego zarządu majątkiem dziecka

Często rodzice zadają sobie pytanie, czy czynność, jaką zamierzają podjąć, przekracza zakres zwykłego zarządu czy też w tym zakresie się jeszcze mieści. Nie można niestety udzielić jednoznacznej odpowiedzi, albowiem każdorazowo charakter czynności powinien być ustalony z uwzględnieniem okoliczności danej sprawy, w szczególności zaś ciężaru gatunkowego i wartości przedmiotu dokonanej czynności, jej skutków w sferze majątku małoletniego, dobra dziecka i ochrony jego interesów życiowych.

W praktyce przyjmuje się, że do katalogu czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu należą:

  • odrzucenie spadku w imieniu dziecka;
  • nabycie, zbycie, zrzeczenie się lub obciążenie nieruchomości małoletniego (np. ustanowienie hipoteki);
  • zmiana sposobu gospodarowania ważnym składnikiem majątku dziecka;
  • znaczniejszy remont lub przebudowa budynku należącego do małoletniego;
  • zaciągnięcie pożyczki w kwocie przekraczającej bieżące potrzeby dziecka;
  • zawarcie ugody w sprawie o dział spadku lub zniesienie współwłasności.

Pamiętaj! Co do zasady przez czynności zwykłego zarządu należy rozumieć załatwianie bieżących spraw związanych ze zwykłym korzystaniem z przedmiotów wchodzących w skład majątku małoletniego oraz utrzymywaniem ich w stanie niepogorszonym.

Jak uzyskać zezwolenie Sądu?

Wniosek o wydanie zezwolenia może być złożony przez każdego z rodziców. Sąd ustala czy zamierzona czynność jest zgodna z dobrem dziecka, mając przy tym na względzie jej celowość gospodarczą i ewentualne korzyści, jakie dziecko może uzyskać. Sąd bada również, czy sami rodzice są zgodni co do celowości dokonania danej czynności.

Wniosek podlega opłacie w wysokości 40,00 zł, a składany jest do Sądu Rejonowego (Wydział Rodzinny i Nieletnich) właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka. Żądanie może zostać sformułowane w następujący sposób:

„Wnoszę o udzielenie zezwolenia na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem małoletniego syna Marka Kowalskiego, ur. dnia 15.12.2004 r.  w Krakowie, polegającej na zawarciu umowy sprzedaży będącej własnością małoletniego nieruchomości, położonej w Krakowie, przy ulicy Krakowskiej 11.”

Do wniosku dołączyć należy odpis skrócony aktu urodzenia dziecka oraz wszelkie inne dokumenty potwierdzające przysługujące dziecku prawo własności określonych składników majątku bądź np. projekt umowy, którą rodzice w imieniu dziecka chcą zawrzeć.

Pamiętaj! Czynność prawna dokonana bez zezwolenia sądu opiekuńczego  jest bezwzględnie nieważna jako sprzeczna z prawem.

Dodatkowy nadzór Sądu – ograniczenie rodzica

W typowej sytuacji rodzice wykonują zarząd samodzielnie, z uwzględnieniem obowiązku uzyskiwania opisanych wyżej zezwoleń. Jeśli jednak Sąd uzyska informacje o szczególnych nieprawidłowościach w zarządzie, może zastosować dodatkowe ograniczenia, zobowiązując rodziców m.in. do:

  • sporządzenia inwentarza majątku dziecka i przedstawienia go Sądowi, a następnie zawiadamiania Sądu o ważniejszych zmianach w stanie tego majątku, w szczególności o nabyciu przez dziecko przedmiotów majątkowych o znacznej wartości;
  • zabezpieczenia kosztowności (złożenie do depozytu);
  • ustanowienia zabezpieczenia planowanych transakcji w postaci ich ubezpieczenia lub ustanowienia gwarancji bankowej;
  • uzyskiwania zezwolenia sądu na działanie we wszystkich ważniejszych sprawach związanych z zarządem majątkiem.

Pamiętaj! W skrajnych przypadkach prowadzących do naruszenia dobra dziecka, Sąd w ramach ograniczenia władzy rodzicielskiej może całkowicie odebrać rodzicom zarząd majątkiem i powierzyć go kuratorowi.

BRAK KOMENTARZY

Dodaj komentarz