Strona główna Rodzice Spadek dla dziecka – odrzucić czy przyjąć?

Spadek dla dziecka – odrzucić czy przyjąć?

Spadek dla dziecka - odrzucić czy przyjąć?

Każdy człowiek, niezależnie od wieku, może zostać spadkobiercą. Jeśli ma nim być małoletni, decyzję o przyjęciu spadku muszą podjąć za niego rodzice. W jakim terminie należy złożyć oświadczenie o ewentualnym odrzuceniu spadku przez dziecko i jakich formalności trzeba dopilnować, aby było skuteczne?

Kiedy dziedziczy dziecko?

Zgodnie z art. 931 k.c., jeśli zmarły nie pozostawił testamentu, uprawnionymi do dziedziczenia są w pierwszej kolejności małżonek spadkodawcy i jego dzieci oraz zstępni dziecka, jeśli nie dożyło ono otwarcia spadku. Przepis ten obejmuje najbardziej typowe sytuacje (poza powołaniem testamentowym) dziedziczenia przez małoletnich. Dla zilustrowania można posłużyć się przykładem:

W razie śmierci Jana Nowaka, dziedziczyć po nim będzie żona Maria Nowak i ich syn Marek Nowak.  Jeśli w chwili śmierci Jana Nowaka jego syn Marek już nie żyje, to do spadku w jego miejsce powołane będzie dziecko Marka – małoletni Piotr Nowak. Piotr będzie dziedziczyć także wtedy, gdy jego ojciec złoży oświadczenie o odrzuceniu spadku po Janie Nowaku.

Przyjęcie lub odrzucenie spadku

Powołanie do spadku nie jest definitywne. Spadkobierca ma możliwość złożenia oświadczenia o:

  • przyjęciu spadku wprost;
  • przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza;
  • odrzuceniu spadku.

Oświadczenie musi być złożone w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym osoba mająca nabyć spadek dowiedziała się o tytule swojego powołania. W przypadku małoletnich, termin ten de facto biegnie od chwili, w której to rodzice dowiedzieli się o dziedziczeniu przez dziecko. Termin będzie liczony w następujący sposób:

  1. dziedzicznie testamentowe od momentu, w którym rodzice dziecka dowiedzieli się, że zostało ona wskazane w testamencie jako spadkobierca;
  2. dziedziczenie ustawowe – od momentu uzyskania przez rodziców dziecka wiedzy o:

– śmierci osoby, po której powinno ono dziedziczyć (najczęściej chwila śmierci spadkodawcy), lub

– odrzuceniu spadku przez osobę „wyprzedzającą” dziecko w kolejce do dziedziczenia.

W podanym przykładzie, jeśli Marek Nowak nie żyje, oświadczenie o odrzuceniu spadku przez Piotra Nowaka powinno być złożone  w terminie 6 miesięcy od uzyskania przez ich matkę wiedzy o śmierci Jana Nowaka. Jeśli zaś Marek Nowak żyje, ale zdecyduje się odrzucić spadek, to termin liczyć należy od momentu złożenia przez niego oświadczenia o odrzuceniu spadku.

Spadek z dobrodziejstwem inwentarza

Co do zasady, brak oświadczenia w wyżej wskazanym terminie jest równoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Spadkobierca odpowiada wówczas za długi zmarłego bez ograniczeń.

W przypadku małoletnich brak oświadczenia skutkuje jednak przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Oznacza to, że małoletni będzie odpowiadał za długi całym majątkiem (osobistym i spadkowym), jednak wyłącznie do wartości aktywów spadku.

Przykładowo, jeśli wartość aktywów wynosi 50.000,00 zł, zaś dług jest równy kwocie 100.000,00 zł, to wierzyciele będą mogli żądać od małoletniego jako spadkobiercy kwoty 50.000,00 zł.

Spis inwentarza przeprowadza komornik, a koszty tych czynności obciążają spadkobiercę. Stąd, jeżeli z góry wiadomo, że wysokość długów przekracza wartość spadku, należy rozważyć złożenie oświadczenia o jego odrzuceniu, aby nie mnożyć dodatkowych kosztów.

Jak odrzucić spadek?

Oświadczenie o odrzuceniu spadku w imieniu małoletniego mogą złożyć wyłącznie jego rodzice. Decyzja ta musi być poprzedzona zgodą sądu na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka. W postępowaniu sąd oceni, czy udzielenie zezwolenia będzie zgodne z dobrem dziecka. Konieczne będzie zatem wykazanie, że rzeczywiście wysokość długów przekracza wartość stanu czynnego spadku.

Zezwolenia udziela się na wniosek jednego z rodziców i po wysłuchaniu drugiego. Wniosek podlega opłacie w wysokości 40,00 zł, a składany jest do Sądu Rejonowego właściwego ze względu na miejsce zamieszania dziecka. W piśmie należy zawrzeć następujące żądanie:

„Wnoszę o wyrażenie zgody na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem małoletniego syna Piotra Nowaka, ur. dnia 15.12.2004 r.  w Łodzi, polegającej na złożeniu oświadczenia o odrzuceniu w jego imieniu spadku po Janie Nowaku, zm. dnia 15.11.2014 r.”.

Pamiętaj! Złożenie wniosku powoduje zawieszenie biegu terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku, który biegnie dalej od momentu uprawomocnienia się postanowienia sądu.  

Oświadczenie o odrzuceniu spadku

Po uzyskaniu orzeczenia sądu, rodzic powinien złożyć formalne oświadczenie o odrzuceniu spadku. Można to uczynić przed notariuszem lub składając wniosek do sądu o odebranie oświadczenia o odrzuceniu spadku. Wniosek podlega opłacie w kwocie 50,00 zł. Należy go złożyć do Sądu Rejonowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu składającego oświadczenie.

Zrzeczenie się dziedziczenia

Wiedza o długach osoby, po której zgodnie z ustawą będziemy dziedziczyć, może skłaniać do decyzji o zawarciu umowy o zrzeczeniu się dziedziczenia. Jest to jedyne dopuszczalne prawem działanie, którego podjęcie wykluczy konieczność składania oświadczeń o odrzuceniu spadku po śmierci krewnego.

Umowa o zrzeczeniu się dziedziczenia powinna być zawarta w formie aktu notarialnego, pomiędzy potencjalnym spadkodawcą i spadkobiercą ustawowym. Osoby objęte umową zostają wyłączone od dziedziczenia, tak jakby nie dożyły otwarcia spadku. Jeśli w umowie nie ustalono inaczej, z dziedziczenia zostają wyłączeni również zstępni zrzekającego się.

Tym samym (w podanym przykładzie) zawarcie przez Marka Nowaka umowy z Janem Nowakiem spowoduje, że spadku po Janie Nowaku nie będzie dziedziczyć ani Marek Nowak ani Piotr Nowak.

Jeżeli umowa ma być zawarta pomiędzy spadkodawcą a małoletnim spadkobiercą, to małoletni musi być reprezentowany przez rodziców, którzy zobligowani są uzyskać wcześniejszą zgodę sądu na jej zawarcie. Szczególna sytuacja wystąpi zaś, gdy potencjalnym spadkodawcą będzie jeden z rodziców. Wówczas zajdzie konieczność powołania przez sąd reprezentującego dziecko kuratora, albowiem przepisy zabraniają rodzicowi reprezentacji dziecka, jeśli stroną tego typu umowy jest drugi z rodziców.

Pamiętaj! Spadkobierca ustawowy, który zrzekł się dziedziczenia po określonym spadkodawcy, może dziedziczyć po nim na podstawie testamentu.

 

BRAK KOMENTARZY

Dodaj komentarz