Strona główna Rodzice Pozbawienie władzy rodzicielskiej – przyczyny i skutki

Pozbawienie władzy rodzicielskiej – przyczyny i skutki

0 592
Pozbawienie władzy rodzicielskiej – przyczyny i skutki

Władza rodzicielska jest nabywana przez rodziców w momencie narodzenia ich dziecka. Bez względu na fakt, czy urodziło się ono w małżeństwie. Powinna być wykonywana w sposób zapewniający prawidłowy rozwój psychofizyczny dziecka. Nie zawsze tak jednak jest. Kiedy można wystąpić o pozbawienie władzy rodzicielskiej i czy oznacza ono definitywne zerwanie wszelkich więzi rodziców z dzieckiem?

Przyczyny pozbawienia władzy rodzicielskiej

Pozbawienie władzy rodzicielskiej powinno nastąpić, jeśli:

  • zachodzi trwała przeszkoda w wykonywaniu władzy rodzicielskiej;
  • rodzic nadużywa władzy rodzicielskiej;
  • rodzic rażąco zaniedbuje obowiązki względem dziecka.

PAMIĘTAJ! Rodzic może zostać pozbawiony władzy rodzicielskiej wyłącznie nad dzieckiem małoletnim.

Trwała przeszkoda w wykonywaniu władzy rodzicielskiej

Trwała przeszkoda w wykonywaniu władzy rodzicielskiej ma miejsce wtedy, gdy rodzic nie może sprawować władzy rodzicielskiej na stałe, czyli

  • nie można ustalić, jak długo nie będzie mógł sprawować władzy rodzicielskiej;
  • zachodzi prawdopodobieństwo, że przez długi okres nie będzie mógł sprawować władzy rodzicielskiej

Za trwałą przeszkodę uznaje się m.in.:

  • wyjazd rodzica za granicę z zamiarem stałego pobytu,
  • przewlekłą chorobę,
  • skazanie na karę długoletniego pozbawienia wolności.

PAMIĘTAJ! W razie przeszkody przemijającej zachodzi podstawa nie do pozbawienia, ale do zawieszenia wykonywania władzy rodzicielskiej.

Nadużywanie władzy rodzicielskiej

Nadużycie władzy rodzicielskiej polega przede wszystkim na nagannym zachowaniu się rodzica względem samego dziecka. Przykładami takich zachowań są m.in.

  • nadmierne karcenie,
  • rozpijanie,
  • nakłanianie do popełnienia przestępstw,
  • wykorzystywanie seksualne.

Warto jednak zaznaczyć, że nadużycie władzy rodzicielskiej nie zawsze musi przejawiać się w zachowaniach podjętych bezpośrednio wobec małoletniego. Jeśli jeden z rodziców zachowuje się agresywnie względem drugiego, spożywa w nadmiarze alkohol lub się awanturuje, a zachowania te są manifestowane w obecności dziecka, to pozbawienie praw rodzicielskich również może okazać się zasadne.

Rażące zaniedbywanie obowiązków względem dziecka

Rażącym zaniedbaniem obowiązków wobec dziecka jest albo jednostkowe zaniedbanie poważne, albo zaniedbania o mniejszej wadze, lecz nacechowane nasileniem złej woli i uporczywością. Przykładami takich zachowań są np.

  • uchylanie się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka,
  • głodzenie,
  • akceptacja przyjmowania przez dziecko używek oraz uprawianie przestępczego procederu.

Rażące zaniedbanie obowiązków wobec dziecka ma również miejsce wtedy, gdy sposób wychowania dziecka prowadzi do jego wyobcowania w środowisku i zalęknienia, powodując potrzebę udzielenia mu niezwłocznej pomocy, również dydaktycznej.

PAMIĘTAJ! Dopuszczalne jest pozbawienie rodziców władzy rodzicielskiej wskutek jednorazowego zachowania, ale musi to być zachowanie, które zagraża zdrowiu lub życiu dziecka.

Czy najpierw trzeba ograniczyć władzę rodzicielską?

Pozbawienie władzy rodzicielskiej nie jest uzależnione od wcześniejszego ograniczenia władzy rodzicielskiej.

Jeśli zatem Sąd stwierdzi, że zachodzi trwała przeszkoda w wykonywaniu władzy rodzicielskiej lub rodzic nadużywa jej lub rażąco zaniedbuje obowiązki względem dziecka, może od razu zadecydować o pozbawieniu władzy rodzicielskiej.

Sąd bierze pod uwagę wcześniejsze ograniczenie władzy rodzicielskiej, jeśli polegało ono na umieszczeniu małoletniego w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo- wychowawczej. Gdy Sąd uzna, że nie ustały przyczyny takiej decyzji, w szczególności gdy  rodzice trwale nie interesują się dzieckiem, to może pozbawić ich władzy rodzicielskiej.

PAMIĘTAJ! Rodzic pozbawiony władzy rodzicielskiej nie ma prawa uczestniczyć w wychowaniu dziecka, zarządzać jego majątkiem, występować w jego imieniu oraz decydować o sprawach dotyczących jego życia.

Procedura pozbawienia władzy rodzicielskiej

Pozbawienie władzy rodzicielskiej wiąże się z koniecznością złożenia wniosku do Sądu Rejonowego (Wydział Rodzinny i Nieletnich) właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka. Wniosek podlega opłacie w kwocie 40,00 zł.

Postępowanie z urzędu

Sąd często wszczyna postępowanie z urzędu, jeśli otrzyma informacje o nieprawidłowościach dotyczących sprawowania władzy rodzicielskiej. Źródłem tych informacji są przeważnie nauczyciele, sąsiedzi czy też instytucje opieki społecznej.

Rozwód a pozbawienie władzy rodzicielskiej

Rozstrzygnięcie o pozbawieniu władzy rodzicielskiej  może być także zawarte w wyroku orzekającym rozwód, separację albo unieważnienie małżeństwa. Nie trzeba wówczas występować z odrębnym wnioskiem, a jedynie wskazać, np. w pozwie rozwodowym, że domagamy się pozbawienia małżonka praw rodzicielskich wobec wspólnego małoletniego dziecka.

PAMIĘTAJ! Ustanie przyczyny uzasadniającej pozbawienie lub zawieszenie władzy rodzicielskiej nie powoduje automatycznego jej przywrócenia. Zawsze konieczne jest wydanie przez sąd opiekuńczy orzeczenia przywracającego władzę rodzicielską.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej a więzi rodzinne

Pozbawienie władzy rodzicielskiej nie powoduje zerwania więzów między rodzicami a dziećmi. Rodzice nie tracą prawa do realizowania kontaktów z dzieckiem, a także nie zmieniają się reguły dziedziczenia.

Na osobie pozbawionej władzy rodzicielskiej niezmiennie ciąży również obowiązek alimentacyjny względem dziecka.

Z drugiej strony, dziecko także może być obciążone obowiązkiem alimentacyjnym względem rodzica pozbawionego władzy rodzicielskiej, jeśli ten znajdzie się w przyszłości w niedostatku. Sytuacja ta budzi uzasadniony sprzeciw, jednak żaden przepis nie uzależnia prawa rodzica do alimentów od tego, czy i w jaki sposób sprawował władzę rodzicielską. Jeśli dojdzie do sporu sądowego, dziecko może jedynie powoływać się na nadużycie prawa przez rodzica, wskazując na naruszenie przez niego zasad współżycia społecznego. W razie uznania przez Sąd tej argumentacji, dziecko może liczyć na całkowite oddalenie żądania bądź na obniżenie dochodzonej kwoty alimentów.

PAMIĘTAJ! Pozbawienie władzy rodzicielskiej nie ma charakteru generalnego i nie musi dotyczyć wszystkich dzieci, wobec których danej osobie przysługuje władza rodzicielska.

BRAK KOMENTARZY

Dodaj komentarz