Strona główna Rodzice Ograniczenie władzy rodzicielskiej – kiedy i po co?

Ograniczenie władzy rodzicielskiej – kiedy i po co?

Ograniczenie władzy rodzicielskiej - kiedy i po co?

Władza rodzicielska obejmuje zarówno obowiązki, jak i prawa względem dziecka. Opieka nad dzieckiem, zarządzanie majątkiem dziecka i reprezentowanie dziecka to podstawowe jej atrybuty. Nie zawsze jednak mogą lub są wypełniane przez rodziców. Kiedy należy matce lub ojcu ograniczyć prawa rodzicielskie i czy ograniczenie władzy rodzicielskiej wpływa na kontakty rodzica z dzieckiem?

Komu przysługuje władza rodzicielska?

Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom od momentu urodzenia się dziecka aż do osiągnięcia przez nie pełnoletności. Rodzice nabywają władzę rodzicielską niezależne od tego, czy dziecko urodziło się w małżeństwie.

Kiedy ograniczać władzę rodzicielską?

Sytuacja życiowa rodziców ma znaczenie z punktu widzenia możliwych sposobów ograniczenia władzy rodzicielskiej i wyboru właściwej drogi prawnej. Ograniczenie władzy rodzicielskiej jest bowiem podyktowane nie tylko podejmowaniem przez rodziców czynności zagrażających dobru dziecka, ale również  wystąpieniem czynników natury obiektywnej. Zaliczyć do nich należy rozwód lub separację rodziców oraz życie rodziców w „rozłączeniu”.

Rozwód bądź separacja rodziców a ograniczenie władzy rodzicielskiej

Zgodnie z kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, sąd zobowiązany jest w wyroku rozwodowym i separacyjnym orzec o władzy rodzicielskiej rodziców w stosunku do ich wspólnych małoletnich dzieci. W praktyce orzeczenie to obejmuje powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców i ograniczenie władzy rodzicielskiej drugiego, tj. tego, z którym po rozwodzie lub separacji dziecko nie będzie mieszkać. W pozwie można umieścić np. następujący wniosek:

„Wnoszę o powierzenie wykonywania powódce władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką stron – Mają Nowak i ograniczenie władzy rodzicielskiej pozwanego do prawa współdecydowania o istotnych sprawach dotyczących dziecka, takich jak wybór sposobu leczenia, szkoły i form nauki pozaszkolnej, zawodu, miejsca pobytu dziecka, organizacji wypoczynku.

PAMIĘTAJ! Odpowiednie sformułowanie wniosku jest niezwykle ważne, albowiem w zakresie, w którym władza rodzicielska została przyznana obojgu rodzicom, są oni zobowiązani do podejmowania decyzji wspólnie. W sprawach niewymienionych w orzeczeniu decyduje samodzielnie rodzic, któremu powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej.

Życie rodziców w „rozłączeniu” a prawo do decydowania o dziecku

Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu, sąd opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania. Życie w „rozłączeniu” obejmuje sytuacje, w których rodzice nie wychowują dziecka wspólnie, tj. nie prowadzą razem gospodarstwa domowego i razem nie zamieszkują (niezależnie od tego, czy są czy też nie są małżeństwem).

Jeśli sąd stwierdzi, że „rozłączenie rodziców” odbija się negatywnie na dobru dziecka, podobnie jak w przypadku rozwodu i separacji, powinien powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców i ograniczyć władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do małoletniego.

Wydanie rozstrzygnięcia wymaga złożenia wniosku do Sądu Rejonowego (Wydział Rodzinny i Nieletnich) właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka, który podlega opłacie sądowej w wysokości 40,00 zł. Wnioskodawcą powinien być jeden z rodziców, drugi zaś musi zostać wskazany jako uczestnik postępowania.

PAMIĘTAJ! We wszystkich opisanych wyżej postępowaniach sąd może pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom. Warunkiem jest przedstawienie przez nich zgodnego z dobrem dziecka porozumienia o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej nie jest podstawą do obniżenia alimentów, które rodzic na rzecz dziecka ma uiszczać.

Kiedy sąd ogranicza władzę rodzicielską?

Niejednokrotnie zdarza się, że każdy z rodziców domaga się powierzenia właśnie jemu wykonywania władzy rodzicielskiej i ograniczenia władzy rodzicielskiej drugiego. W tych przypadkach sąd bada sytuację rodzinną, posiłkując się najczęściej opinią biegłych psychologów z Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno-Konsultacyjnego. Biegli pomagają sądowi ustalić rzeczywisty charakter więzi rodziców z dzieckiem, a także osobiste umiejętności oraz kompetencje wychowawcze i opiekuńcze każdego z rodziców. Sąd zatem każdorazowo ocenia, które z rodziców daje lepszą gwarancję prawidłowego wychowania dziecka.

Zagrożenie dobra dziecka

Poza opisanymi przypadkami, ograniczenie władzy rodzicielskiej następuje, jeżeli dobro dziecka jest zagrożone. Zagrożenie to może wystąpić, jeśli np.:

  • rodzic zajmuje się dzieckiem w stanie po spożyciu alkoholu;
  • rodzic nie wykazuje troski o realizowanie obowiązku szkolnego dziecka;
  • rodzic nie wyraża zgody na przeprowadzenie zabiegu, który może uratować dziecku życie.

W tych sytuacjach może pojawić się ingerencja ze strony sądu, który uprawniony jest wydać takie zarządzenie, jakie w danych okolicznościach uzna za konieczne i celowe. W szczególności sąd może:

a) zobowiązać rodziców do określonego postępowania (np. nakazać dokonania odpowiedniego wydatku na potrzeby dziecka z majątku rodzica);

b) określić, jakie czynności nie mogą być przez rodziców dokonywane bez zezwolenia sądu;

c) poddać wykonywanie władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora sądowego (np. wprowadzenie nadzoru kuratora nad sposobem wykonywania władzy rodzicielskiej przez rodzica nadużywającego alkoholu).

Wniosek podlega takim samym rygorom i opłatom jak ten składany przy ograniczeniu władzy rodzicielskiej z uwagi na życie rodziców w rozłączeniu.

Wniosek powinien być złożony przez tego z rodziców, który uznaje, że działanie drugiego zagraża dobru ich wspólnego małoletniego dziecka. Postępowanie wszczęte może być również przez sąd z urzędu np. na skutek informacji o niewłaściwym postępowaniu rodziców pochodzącej od pedagoga szkolnego. Jeśli okaże się, że zarówno matka jak i ojciec źle wykonują swoje obowiązki, możliwe będzie nawet zarządzenie umieszczenia małoletniego w rodzinie zastępczej.

PAMIĘTAJ! Niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice mają prawo i obowiązek utrzymywania z dzieckiem kontaktów. Ograniczenie władzy rodzicielskiej nie wyłącza prawa do osobistej styczności z dzieckiem.

BRAK KOMENTARZY

Dodaj komentarz