Strona główna Niemowlę Rozwój niemowlaka 8 najważniejszych odruchów u noworodka

8 najważniejszych odruchów u noworodka

Odruchy u noworodka

Niemal każdy z nas wie, czym są odruchy u noworodka. Niewielu z nas zdaje sobie jednak sprawę, ile odruchów powinno mieć zdrowe, nowo narodzone dziecko oraz jak wielkie jest ich znaczenie.

Czym są odruchy u noworodka?

Dla świeżo upieczonego rodzica kwestie związane z odruchami u noworodka mogą być zagadką – bo właściwie dlaczego maluszek rozkłada szeroko ręce w reakcji na przeniesienie go? I w jaki sposób powstaje odruch u dziecka? Wyjaśnia to dr hab. n. med. Bożena Kociszewska – Najman, specjalista pediatrii i neonatologii z Centrum Medycznego „Balumed”:

Odruchy u noworodka są reakcjami wrodzonymi, automatycznymi. Zachodzą przez pobudzenie odpowiednich receptorów, zakończeń nerwowych, nerwów czuciowych oraz pobudzenie organów efektorowych (głównie mięśni) poprzez nerwy ruchowe lub autonomiczne. Trzeba podkreślić, że reakcja odruchowa przebiega bez uświadomienia, to znaczy, że nerwy wywołują odruch (pobudzają mięśnie) przed powiadomieniem mózgu – dodaje dr Kociszewska – Najman.

Odruchy potrzebne są dziecku po to, by przetrwać. Gdy maluch przychodzi na świat, jego układ nerwowy jest niedojrzały. Dopóki się to nie zmieni, dziecko otrzymuje „pomoc” w postaci odruchów, czyli automatycznych zachowań ułatwiających między innymi przyjmowanie jedzenia.

Rodzaje odruchów u noworodka

Obecność odruchów u  nowo narodzonego dziecka świadczy o dobrym rozwoju układu nerwowego. Jeśli któraś z automatycznych reakcji nie pojawia się, należy zatem skontaktować się z lekarzem i zbadać maluszka pod kątem neurologicznym. Kontrolę odruchów można wykonać w domu, przy okazji codziennych zabiegów pielęgnacyjnych. Oto najważniejsze z nich.

1.      Odruchy: szukania i ssania i połykania

Odruch szukania zanika do 6 szóstego miesiąca życia. Odruch ssania jest obecny znacznie dłużej – aż do 3 urodzin malca.

Tak to sprawdzisz: Odruch szukania można sprawdzić poprzez pogłaskanie maluszka po policzku – wówczas odwróci główkę w stronę dłoni i otworzy usta, szukając piersi. Odruchy ssania i połykania są proste do sprawdzenia – jeżeli tylko dziecko je bez problemu, oznacza to, że odruchy działają bez zarzutu.

2.      Odruch Moro

Nazwa tego odruchu pochodzi od nazwiska pierwszego badacza, który go opisał. Odruch ten jest reakcją na zagrożenie – maluch szeroko rozkłada ręce, a następnie składa je w geście objęcia. Czasami zdarza się, że dziecko „zamiera” podczas wykonywania odruchu, po to, by wkrótce po nim zacząć płakać. Odruch Moro obecny jest od urodzenia aż do 4 – 5 miesiąca życia.

Tak to sprawdzisz: Odruch Moro można sprawdzić poprzez delikatne, ale nagłe poruszanie łóżeczkiem, w którym leży noworodek. Trzeba jednak pamiętać, że jest to reakcja, która wywołuje stres w organizmie maluszka (związana jest z uczuciem zagrożenia). Dlatego, jeśli widzieliśmy już u dziecka odruch Moro, nie sprawdzajmy go kolejny raz, aby się upewnić.

3.      Odruch chwytny rąk i stóp

To odruch, który utrzymuje się bardzo długo: w przypadku stóp – do trzeciego roku życia, w przypadku dłoni – nawet do szóstego.

Tak to sprawdzisz: Wystarczy włożyć swój palec w dłoń noworodka, by malec bardzo mocno zacisnął na nim paluszki. Jeśli pragniesz sprawdzić odruch na stopach, pogłaszcz je delikatnie w zgięciu podeszwowym – dziecko zegnie palce.

4.      Odruch pełzania

Odruch pełzania zanika po trzecim miesiącu życia dziecka. Polega on na tym, że leżący na brzuszku noworodek lekko odepchnie się od naszej dłoni, gdy delikatnie przyłożymy ją do jego stópki . W tym samym czasie maluszek skurczy druga nogę.

Tak to sprawdzisz:  Przy okazji ćwiczenia podnoszenia główki możesz połaskotać malucha w stópkę albo tylko delikatnie przyłożyć do niej dłoń.

5.      Odruch stąpania (inaczej zwany odruchem chodu automatycznego)

Odruch stąpania występuje do drugiego miesiąca życia dziecka. Maluszek, który  trzymany jest w pozycji pionowej i „ustawiony” na twardym podłożu, zaczyna przebierać energicznie nóżkami – wygląda to jak próba chodzenia.

Tak to sprawdzisz: Odruchu stąpania nie powinno się sprawdzać samodzielnie – nieumiejętne wykonanie takiej próby może skończyć się nawet uszkodzeniem kręgosłupa dziecka.

6.      Niesymetryczny toniczny odruch szyjny

Toniczny odruch szyjny powinien zniknąć, gdy dziecko skończy 3 – 4 miesiące. Gdy maluch leży na plecach i odwróci główkę w prawą stronę, prawe kończyny wyprostują się, a lewe – zegną (analogicznie dzieje się, gdy noworodek odwraca główkę w lewą stronę).

Tak to sprawdzisz: Toniczny odruch szyjny należy sprawdzać u dzieci kilkutygodniowych, ponieważ czasem pojawia się on dopiero w drugim tygodniu życia. Leżącego na plecach malucha należy zachęcić do skierowania głowy w naszą stronę – to wystarczy, by zaobserwować charakterystyczne ruchy ciała.

7.      Odruch Galanta (inaczej wygięcie grzbietu)

Odruch ten polega na wygięciu grzbietu w sytuacji, gdy jest on drażniony. Taka reakcja powinna wygasnąć około trzeciego miesiąca życia dziecka.

Tak to sprawdzisz: Gdy dziecko leży na brzuszku, delikatnie przeciągnij palec wzdłuż jego kręgosłupa – po prawej lub lewej stronie.

8.      Odruch Babińskiego

Odruch Babińskiego utrzymuje się stosunkowo długo – do drugiego roku życia dziecka. Reakcja ta polega na charakterystycznym wygięciu się stopy maluszka w reakcji na dotyk.

 Tak to sprawdzisz: Muśnij palcem stopę noworodka (od pięty po paluszki). W efekcie palce wyprostują się, a sama stopa wykrzywi się stroną grzbietową do zewnątrz.

Gdy odruchy nie znikają

Nie tylko brak odruchu może być powodem do niepokoju – o nieprawidłowościach związanych z układem neurologicznym świadczy również to, że odruch nie zanika. Kwestie te wyjaśnia dr hab. n. med. Bożena Kociszewska – Najman:

Potencjalne zagrożenia są ściśle związane z rodzajem odruchu, który występuje zbyt długo. I tak, w  przypadku przetrwałego odruchu dłoniowo – chwytnego możemy mówić o negatywnym wpływie na koordynację motoryki małej, mowy i wydawania dźwięków. Gdy nie zanika odruch Palmara (toniczno – szyjny), dziecko może mieć kłopoty z pełzaniem i raczkowaniem – a to bardzo ważne etapy rozwoju. Maluch może mieć również trudności z nauką chodzenia. Na nieprawidłową postawę i chód wpływa również długotrwałe przejawianie się odruchu Galanta.

Warto raz na jakiś czas kontrolować wygaszanie odruchów u smyka – dzięki temu możemy szybko zauważyć nieprawidłowości, a to z kolei wiąże się z wcześniejszą rehabilitacją i wsparciem rozwoju dziecka – podkreśla dr hab. n. med. Bożena Kociszewska – Najman.

BRAK KOMENTARZY

Dodaj komentarz