Strona główna Rozwój Lateralizacja, czyli praworęczność lub leworęczność dziecka

Lateralizacja, czyli praworęczność lub leworęczność dziecka

Lateralizacja, czyli praworęczność czy leworęczność u dziecka

Twoje dziecko jest prawo czy leworęczne? Pytanie z pozoru błahe, może przysporzyć rodzicom kłopotu. Szczególnie wtedy, gdy dziecko nie skończyło trzeciego roku życia i nie przeszkadza mu naprzemienne pisanie a to lewą, a to prawą ręką. Czy w ogóle powinniśmy zwracać uwagę na to, której ręki dziecko używa chętniej lub przekonywać do praworęczności?

Lateralizacja

Ustalenie sprawniejszej ruchowo strony ciała – prawej nad lewą lub lewej nad prawą – jest procesem niezwykle istotnym (i uwarunkowanym genetycznie). Wpływa bowiem na rozwój dziecka, a  co za tym idzie – jego samoocenę, sprawność manualną i mowę. Nie od razu stwierdzimy, czy dziecko jest prawo czy leworęczne. Ale z pewnością przed drugim rokiem życia – szczególnie u dzieci praworęcznych – zacznie ujawniać się tendencja do chwytania silniejszą ręką, rysowania nią, mycia zębów. Preferencje do używania lewej ręki są widoczne nieco później, ale powinny być zauważalne około 36 miesiąca życia. Często dzieci leworęczne sprawnie używają obu rąk.

Proces lateralizacji, czyli ustalenia dominującej strony ciała, powinien zakończyć się do około 6 roku życia. Jeśli lateralizacja jest pełna i prawostronna, u dziecka dominuje prawa ręka, ale także prawa noga i prawe oko, ośrodek sterowania nimi jest w przeciwnej półkuli mózgowej –  w tym wypadku w lewej. Gdy dziecko stale używa lewej ręki, lewego oka i chętniej kopie piłkę lewą nogą, dominująca jest prawa półkula mózgu. Mamy wtedy do czynienia z jednorodną lateralizacją lewostronną.

Nie przeszkadzaj, wolę lewą ręką!

Dominacja określonej półkuli mózgu sprawia, że chętniej używamy kończyn i narządów znajdujących się po przeciwnej stronie ciała. To zasadniczy argument, przemawiający za tym, że – jeśli dziecko  chętniej, szybciej chwyta lewą ręką – nie powinniśmy wymuszać, by posługiwało się prawą, tylko dlatego, że większość społeczeństwa jest praworęczna. Jeśli dziecko z odruchu korzysta z lewej ręki, niewygodnie i trudniej będzie używać mu prawej.

Jeśli lateralizacja jest pełna i ustalona, zarówno dziecko prawo jak i leworęczne, nie powinno mieć trudności z nauką, czytaniem i pisaniem. Problemy mogą się pojawić niestety wtedy, gdy lateralizacja nie jest ustalona – nie jest określona przewaga czynnościowa jednej strony ciała nad drugą. Dziecko najpewniej będzie miało obniżoną sprawność ruchową i manualną, prawdopodobne także, że napotka trudności w szkole.

Podobnie może być w przypadku lateralizacji skrzyżowanej, tzn. takiej, gdy u dziecka np. dominują prawa ręka i noga, ale lewe oko.

Między trzecim a szóstym rokiem życia

Początkowo ośrodek mowy rozwija się podobnie w obu półkulach, by później jedna z nich zdominowała drugą. Do trzeciego roku życia lateralizacja powinna być ustalona, by dziecko w okresie przedszkolnym mogło usprawniać silniejszą rękę i ćwiczyć współpracę pomiędzy okiem a ręką.

Przyczyna szkolnych problemów

– Nieustalona lateralizacja może być źródłem wielu zaburzeń. Może powodować problemy w koordynacji wzrokowo-ruchowej, trudności w czytaniu i pisaniu, mylenie liter o podobnym kształcie, odwracanie kształtów liter i cyfr, odwracanie lustrzane pojedynczych liter, a także zmiany kolejności liter w sylabach – mówi Ewa Adamczewska, logopeda z Gabinetu Logopedycznego „Gaduła” w Sosnowcu. – Słaba lateralizacja może być także przyczyną zaburzeń w orientacji przestrzennej. Brak dominacji jednej ze stron utrudnia orientację w prawej i lewej stronie ciała – wyjaśnia.

Jeśli mamy przypuszczenia, że trzylatek jest leworęczny albo zauważamy, że naprzemiennie używa rąk, rysuje prawą ręką a „papa” robi lewą, zarówno jedną jak i drugą sięga po przedmioty, udajmy się z dzieckiem do poradni psychologicznej. Psycholog pomoże ustalić lateralizację u dziecka, przeprowadzając prosty test (kilka ćwiczeń można wykonać w domu podczas zabawy, np. prosząc o nawleczenie koralików na drucik – wybór ręki czy kopnięcie przedmiotu – wybór nogi). Przedłużona oburęczność może niekorzystnie wpłynąć na rozwój mowy dziecka.

Którą ręką piszesz?

Określenie dominującej półkuli mózgu dziecka, pozwoli zapobiec ewentualnym przyszłym problemom w mówieniu, czytaniu czy pisaniu. W przypadku zaburzeń lateralizacji, pracując z przedszkolakiem w domu, bawiąc się z nim, odpowiednio wykorzystując ćwiczenia manualne i ruchowe, jesteśmy w stanie lepiej przygotować go do funkcjonowania w szkole.

Dziecko z ustaloną lateralizacją jednorodną wiele czynności wykona szybciej niż kilkulatek z lateralizacją skrzyżowaną lub, u którego żadna ze stron ciała nie przeważa nad drugą. W okresie szkolnym te zaburzenia mogą stać się początkiem problemów z nauką i wpłyną negatywnie na samoocenę dziecka. Szybko bowiem zauważy ono, że sobie nie radzi i jest słabsze od innych.

BRAK KOMENTARZY

Dodaj komentarz